افشای مجوز صادرات ۸۷۹ هزار تراشه به چین؛ دو راهی امنیت و تجارت در دولت ترامپ

واشنگتن می‌خواهد برتری فناوری خود را حفظ کند؛ تراشه‌سازان آمریکایی هم نمی‌خواهند بازار چین را از دست بدهند. اسناد تازه منتشرشده در کنگره، محل برخورد این دو هدف را روشن‌تر کرده‌اند: درخواست فروش میلیون‌ها تراشه و تأیید صادرات بیش از ۸۷۹ هزار واحد.

کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا روز ۱۹ نوامبر اعلام کرد این اطلاعات به درخواست برایان مست، رئیس کمیته، علنی شده است. طبق بیانیه کمیته، حجم درخواست‌ها حدود ۳.۴ میلیون تراشه بوده است.

عدد بزرگ، با یک علامت سؤال مهم

رویترز گزارش داده مجوزهای مورد بحث در فاصله دسامبر ۲۰۲۵ تا مه ۲۰۲۶ صادر شده‌اند و تراشه‌های H200 انویدیا و MI325X شرکت AMD را در بر می‌گیرند. هنوز روشن نیست چه تعداد از مجوزها به ارسال واقعی تراشه به چین منتهی شده‌اند.

این تفاوت، جزئیات حاشیه‌ای خبر نیست. مجوز به شرکت اجازه انجام معامله تحت شرایط مشخص را می‌دهد؛ اما به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که کالا ارسال شده، خریدار آن را دریافت کرده یا درآمد فروش ثبت شده است.

بنابراین عبارت «صادرات ۸۷۹ هزار تراشه به چین» بدون اشاره به ماهیت مجوزها، می‌تواند تصویری نادرست از ابعاد واقعی تجارت ایجاد کند.

چرا نام خریداران حساسیت ایجاد کرده است؟

کمیته در بیانیه خود به صدور مجوز برای شرکت‌هایی مانند علی‌بابا و تنسنت اشاره کرده که در فهرست شرکت‌های نظامی چینی وزارت دفاع آمریکا قرار گرفته‌اند. این طبقه‌بندی، موضع دولت آمریکاست و نباید آن را معادل اثبات کاربرد نظامی هر تراشه یا هر معامله دانست.

پرسش سیاسی پرونده همین‌جاست: اگر دسترسی چین به توان پردازشی پیشرفته یک نگرانی امنیتی است، مجوزها با چه معیارهایی صادر شده‌اند و چگونه بر مصرف نهایی نظارت می‌شود؟

پاسخ انویدیا و AMD چه بود؟

طبق گزارش رویترز، انویدیا گفته مجوزها مشروط و محدود بوده‌اند و ارسال H200 به چین را متوقف کرده است. AMD نیز بر رعایت قوانین کنترل صادرات آمریکا و فرایندهای نظارتی خود تأکید کرده است.

این پاسخ‌ها نشان می‌دهند برای فهم پرونده، باید شرایط هر مجوز و وضعیت اجرای آن را جداگانه بررسی کرد. صرف قرارگرفتن نام یک شرکت در اسناد، برای نتیجه‌گیری درباره تخلف کافی نیست.

دو هدفی که همیشه با هم جمع نمی‌شوند

از منظر اقتصادی، محدودکردن فروش تراشه می‌تواند دسترسی رقیب به فناوری پیشرفته را دشوار کند؛ اما هم‌زمان، درآمد بالقوه تولیدکنندگان آمریکایی را کاهش می‌دهد و ممکن است خریداران چینی را به استفاده از جایگزین‌های داخلی سوق دهد.

در مقابل، صدور مجوزهای مشروط می‌تواند حضور شرکت‌های آمریکایی را در بازار چین حفظ کند، ولی پرسش درباره نظارت بر خریدار و مصرف نهایی را پررنگ‌تر می‌کند.

اسناد تازه این اختلاف را قابل‌اندازه‌گیری کرده‌اند؛ بااین‌حال، به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که سیاست صادراتی موفق بوده یا شکست خورده است.

سهام تراشه‌سازان منتظر کدام پاسخ است؟

برای سهام‌داران انویدیا و AMD، تعداد مجوزها فقط نقطه شروع تحلیل است. اثر مالی به تحویل واقعی، ارزش سفارش‌ها، حاشیه سود و امکان ادامه فروش بستگی دارد.

اگر بررسی‌های سیاسی به محدودیت‌های بیشتر منجر شود، نااطمینانی درباره درآمد بازار چین افزایش می‌یابد. اگر چارچوب مجوزدهی شفاف‌تر شود، شرکت‌ها امکان برنامه‌ریزی بهتری خواهند داشت. این‌ها مسیرهای احتمالی اثرگذاری‌اند؛ از انتشار اسناد نمی‌توان جهت قطعی قیمت سهام را پیش‌بینی کرد.

اکنون سؤال تعیین‌کننده این است: چه مقدار از فروش مجاز، اقعاً انجام شده و چه مقدار همچنان روی کاغذ باقی مانده است؟